Polacy i emerytury IV-VI 2006
2030-07-20 07:00:00

Reklama:

Polacy i emerytury IV-VI 2006Polacy i emerytury IV-VI 2006 Jak wynika z badań Głównego Urzędu Statystycznego liczba osób w wieku 50-69 lat, które pracują lub pracowały zawodowo po ukończeniu 49 lat i pobierają emeryturę wyniosła w II kwartale 2006 r. 2725 tys. (42,9 proc. populacji objętej badaniem). Uwzględniono tu zarówno pobierających emerytury tzw. "normalne" (1665 tys.), czyli przyznane świadczeniobiorcom po uzyskaniu przez nich ustawowego wieku emerytalnego i odpowiedniego stażu pracy, jak i wcześniejsze (1060 tys.), czyli przyznane - w myśl przepisów prawa - przed osiągnięciem tej granicy wieku. Badaniem modułowym Przejście z pracy na emeryturę, zrealizowanym przez GUS w II kwartale 2006 r. objęto osoby w wieku 50-69 lat, które w Badaniu Aktywności Ekonomicznej Ludności zaklasyfikowano jako pracujące po ukończeniu 49 roku życia, niezależnie od ich bieżącego statusu na rynku pracy w II kwartale 2006 r. Populacja objęta badaniem modułowym wyniosła 6357 tys., co stanowiło 74,4 proc. całej zbiorowości osób w wieku 50-69 lat. Analiza ogólnej zbiorowości emerytów według 5-letnich grup wieku wskazuje, że im starsza grupa wieku, tym liczniejsza grupa emerytów. Prawidłowość ta zachowana jest dla ogółu zbiorowości, w tym mężczyzn oraz dla osób pobierających emeryturę „normalną”. Dla przypomnienia - generalnie ustawowy wiek przechodzenia na emeryturę, to w przypadku mężczyzn - 65 lat, kobiet - 60 lat. Ponadto pewne dysproporcje, o których mowa wyżej, mogą wynikać ze specyficznych „emerytalnych” uregulowań prawnych dla pewnych grup zawodowych, różniących się stopniem feminizacji, np. górnicy, kolejarze, nauczyciele, nauczyciele akademiccy, a także pracujący w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Kolejną cechą różnicującą omawianą populację osób pobierających emeryturę jest poziom wykształcenia. Najliczniejszą grupą są osoby z wykształceniem podstawowym i niższym – 901 tys., tj. 33,1 proc. Niemal równo liczne są grupy osób z wykształceniem średnim zawodowym i zasadniczym zawodowym – odpowiednio 556 tys. (20,4 proc.) i 554 tys. (20,3 proc.), a następnie z wykształceniem wyższym – 368 tys. (13,5 proc.), średnim ogólnokształcącym – 252 tys. (9,2 proc.) oraz policealnym – 94 tys. (3,4 proc.). Wśród emerytów, którym przyznano świadczenie w trybie „normalnym”, najwięcej jest osób z wykształceniem podstawowym i niższym, przy czym dotyczy to zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Osoby o najniższym poziomie wykształcenia w omawianej populacji stanowią 37,3 proc., przy czym wśród mężczyzn – 31,4 proc., a wśród kobiet – 40,7 proc. Niemal co 7 emeryt legitymuje się wykształceniem wyższym – co 6 mężczyzna i prawie co 8 kobieta. Polacy i emerytury IV-VI 2006 Wśród osób pobierających emeryturę wcześniejszą niemal połowa (49,4 proc.) legitymuje się wykształceniem co najmniej średnim, a ponad 1/4 - podstawowym lub niższym. W zbiorowości mężczyzn będących na wcześniejszej emeryturze najwięcej osób (32,8 proc.) ma wykształcenie zasadnicze zawodowe, natomiast wśród kobiet najczęściej wcześniejszą emeryturę pobierają panie z wykształceniem podstawowym lub niższym (25,6 proc.). Granice wieku przechodzenia na emeryturę Zważywszy na niektóre cele polityki społecznej, takie, jak wspieranie aktywnego starzenia się i wydłużenie okresu życia zawodowego, ogromnie ważna jest wiedza m.in. w zakresie wieku przechodzenia na emeryturę. Najwyższy jest udział osób przechodzących na emeryturę w wieku 55-59 lat (46,6 proc.). Nieco ponad 1/4 (25,5 proc.) obserwowanej populacji przeszła na świadczenie emerytalne w wieku 60-64 lat, a niecałe 9 proc.- w wieku 65-69 lat. Wśród mężczyzn najwyższy odsetek rozpoczynających pobieranie emerytury wystąpił w grupie 60-64 lata (35,8 proc.), natomiast kobiety najczęściej rozpoczynały pobieranie świadczenia, kiedy były w wieku 55-59 lat (58,1 proc.). W przypadku zbiorowości osób pobierających emeryturę „normalną”, nieco częściej niż co trzecia osoba (36 proc.) rozpoczęła jej pobieranie będąc w wieku 55-59 lat, ale również bardzo liczną grupą były osoby w wieku 60-64 lata; stanowiły one około 32 proc. Liczebności grup, które rozpoczęły pobieranie emerytury „normalnej” w wieku 50-54 lat i 65-69 lat były zbliżone i ich udziały oscylowały wokół 15 proc. W przypadku osób pobierających emeryturę wcześniejszą, zdecydowana większość - ok.63 proc. zbiorowości - rozpoczęła jej pobieranie będąc w wieku 55-59 lat; ponad 19 proc. było w wieku 50-54 lat, 16 proc. - w wieku 60-64 lat, a tylko znikomy odsetek - w wieku poniżej 50 lat (należy jednak przypomnieć, że w badaniu nie uwzględniano osób, które przeszły na emeryturę przed 49 rokiem życia i potem nie pracowały zawodowo). Dominacja osób, którym przyznano omawiane świadczenie, gdy byli w wieku 55-59 lat dotyczyła także kobiet (ok. 77 proc.). Wśród mężczyzn najwyższy udział mieli panowie w wieku 60-64 lat (ok. 48 proc.). Niezależnie od poziomu wykształcenia kobiety najczęściej przechodzą na emeryturę w wieku 55-59 lat, mężczyźni w wieku 60-64 lata. Zauważalna jest jednak inna prawidłowość – im wyższe wykształcenie, tym większy jest udział osób, które przeszły na emeryturę w młodszym wieku. W większym stopniu dotyczy to mężczyzn. Prawdopodobnie wiąże się to ze specyficznymi uregulowaniami prawnymi dla tych grup zawodowych, w których wymagane jest wyższe wykształcenie. Polacy i emerytury IV-VI 2006 Aktywność zawodowa osób pobierających emeryturę Osoby w wieku 50-69 lat pobierające świadczenia emerytalne, to głównie bierni zawodowo (85,7 proc.), co siódmy emeryt (13,7 proc.) łączy pobieranie emerytury z pracą zarobkową, a marginalna część emerytów ma status osoby bezrobotnej. Pracujący emeryci, to w większości kobiety (53,0 proc. ogółu). Ponad 1/3 ogółu pracujących emerytów jest w wieku 65-69 lat. Wśród pracujących mężczyzn-emerytów co drugi jest w wieku 65-69 lat, natomiast wśród kobiet najliczniejsza jest grupa pań w wieku 55-59 lat (43 proc.). Pracę zawodową z pobieraniem emerytury łączą przede wszystkim rolnicy, ogrodnicy, leśnicy i rybacy (37,6 proc.), specjaliści (19,1 proc.) oraz technicy i inny średni personel (14,0 proc.). Natomiast rodzaj działalności prowadzony przez ich firmy, to głównie rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo (7,9 proc.), obsługa nieruchomości i firm (10,8 proc.), a także przetwórstwo przemysłowe oraz edukacja (po 9,7 proc.). Osoby łączące pracę zarobkową z pobieraniem świadczenia emerytalnego charakteryzują się różnym statusem na rynku pracy. W większości są to pracownicy najemni, którzy stanowią 45,2 proc. pracujących emerytów. Pracodawcy i pracujący na własny rachunek stanowią 40,0 proc., przy czym w tej subpopulacji co 8 osoba jest pracodawcą. Pozostała część (14,8 proc.), to pomagający członkowie rodzin. Pracujący emeryci, w związku z pobieraniem emerytury w większości nie zmniejszyli swojego wymiaru czasu pracy. Decyzję taką podjęło 66,1 proc. emerytów. Nieco częściej zanotowano taką sytuację wśród mężczyzn (72,4 proc.), niż wśród kobiet (60,6 proc.). przyczynę decyzji co do kontynuowania pracy zarobkowej. Okazało się, że dla niemal 70 proc. były to przyczyny natury finansowej. Głównie chodziło o zapewnienie gospodarstwu domowemu niezbędnych dochodów – tak odpowiedział prawie co drugi pracujący emeryt, a tylko dla 6,5 proc. pytanych przyczyną była chęć wypracowania wyższego świadczenia emerytalnego. Podobnie układały się odpowiedzi zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Poza tym zauważalna jest generalna prawidłowość, że dla starszych emerytów ważniejszy jest fakt pozostawania aktywnym zawodowo, a dla młodszych – względy finansowe. Jak zaznaczono wcześniej, gros emerytów, to bierni zawodowo. Ponad 43 proc. z nich to osoby w wieku 65-69 lat. Zdecydowana większość, to kobiety (ponad 67 proc.). Polacy i emerytury IV-VI 2006 Osoby bierne zawodowo, które bezpośrednio po zaprzestaniu wykonywania ostatniej pracy zawodowej przeszły na emeryturę („normalną” bądź wcześniejszą), jako główną przyczynę takiej decyzji podały osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego (48,8 proc.). Drugą w kolejności zadeklarowaną przyczyną były korzystne warunki finansowe przejścia na emeryturę (16,0 proc.), a następną – zagrożenie utratą pracy (14,4 proc.). I te właśnie trzy powody miały podstawowe znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przejściu na emeryturę, bez względu na płeć respondentów. Osoby niepobierające emerytury, pomimo posiadania takich uprawnień Wśród osób w wieku 50-69 lat niepobierających emerytury (3632 tys.) wyróżnić można grupę nie korzystających z takiej możliwości pomimo przysługiwania im uprawnień emerytalnych. Zbiorowość ta liczyła 318 tys. (8,8 proc.), w tym 3/4 to kobiety (241 tys.; 75,8 proc.). Najliczniejszą grupą były osoby pomiędzy 65 a 69 rokiem życia (123 tys., tj. 38,6 proc. ogólnej liczby omawianej populacji). Wśród kobiet osoby w tym wieku stanowiły 35,3 proc. (85 tys.), natomiast wśród mężczyzn - blisko połowę - 49,4 proc. (38 tys.). Drugą pod względem udziału grupę stanowiły wśród kobiet - osoby w wieku 55 – 59 lat (80 tys., tj. 33,3 proc. wszystkich kobiet niepobierających emerytury pomimo posiadania do niej uprawnień), a w przypadku mężczyzn - panowie w wieku 60 – 64 lata (30 tys.; 39,0 proc.). Wśród osób, które nie pobierały emerytury pomimo posiadania takich uprawnień przeważały osoby wciąż pracujące (161 tys., tj. 50,6 proc. omawianej zbiorowości). Drugą pod względem wielkości była grupa osób biernych zawodowo (155 tysięcy; 48,7 proc.), natomiast osoby bezrobotne praktycznie nie występowały. Rozpatrując badaną zbiorowość pod względem statusu na rynku pracy widać różnice jakie występowały w tym zakresie pomiędzy mężczyznami a kobietami. Wśród mężczyzn ponad połowa (57,1 proc.) wciąż zaangażowana była w wykonywanie swoich obowiązków zawodowych. Wśród kobiet natomiast odsetek podobnych osób był nieco niższy i nie przekraczał połowy populacji (wynosił 48,6 proc.). Tym samym wśród kobiet częściej niż w przypadku mężczyzn powodem nie pobierania emerytury nie była praca lecz inne przyczyny, leżące głównie po stronie bierności zawodowej oraz świadczeń z tym związanych. W grupie osób pracujących blisko jedną trzecią (29,2 proc., tj. 47 tys.), stanowiły osoby zajmujące stanowiska specjalistyczne. Co czwarty spośród pracujących należał do kategorii „Rolnicy, ogrodnicy, leśnicy i rybacy”(25,5 proc., tj. 41 tys.). Liczną grupę stanowili także pracownicy średniego i technicznego personelu (14,9 proc., 24 tys.). Analizując badaną zbiorowość z punktu widzenia rodzaju działalności miejsca pracy widać, że działalność ta miała najczęściej charakter rolniczy - co czwarty - 26,1 proc. - to pracujący w rolnictwie (42 tys.). Ponadto osoby nie korzystające ze świadczeń emerytalnych pomimo takich możliwości pracowały w edukacji (30 tys., tj. 18,6 proc.), administracji publicznej i obronie narodowej (16 tys., tj. 9,9 proc.) oraz obsłudze nieruchomości i firm (15 tys., tj. 9,3 proc.). Wiek, do którego osoby chciałyby być aktywne na rynku pracy Osoby w wieku 50-69 lat biorące udział w badaniu (a więc te, które pracują lub pracowały po ukończeniu 49 roku życia) zapytano czy są lub nadal chciałyby być aktywne zawodowo na rynku pracy. Do osób, które odpowiedziały twierdząco skierowano pytanie o przewidywany wiek zakończenia aktywności zawodowej. Polacy i emerytury IV-VI 2006 Wśród ogółu ludności, której dotyczyła ta część badania, niemal co trzecia osoba (1106 tys., tj. 32,8 proc.) planuje pracować tak długo, jak to będzie możliwe, prawie co piąta (716 tys., 21,3 proc.) planuje zakończyć pracę zawodową między 60 a 64 rokiem życia, częściej niż co piąta (640 tys., 19,0 proc.) - planuje pracować do 65 roku życia lub dłużej, przy czym skrajny podawany wiek to dla kobiet 70, a dla mężczyzn 75 lat. Częściej niż co siódma osoba (462 tys., tj. 13,7 proc.) chce zaprzestać swojej aktywności zawodowej przed 60-tym rokiem życia, a także częściej niż co siódma (446 tys., 13,2 proc.) nie potrafi jeszcze określić swoich zamiarów. Zaobserwowane zjawisko ma prawdopodobnie ścisły związek z obecnie funkcjonującymi w Polsce zasadami przechodzenia na emeryturę. Wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności są podstawą m.in. do wyznaczenia wskaźnika strukturalnego dotyczącego wieku bieżącej dezaktywizacji zawodowej (average exit age). W Polsce wiek ten wynosił w 2005 r. 59,5 roku (62,0 lata dla mężczyzn i 57,4 lat dla kobiet). Przewidywany wiek, do którego osoby chciałyby być aktywne zawodowo jest tylko nieznacznie dłuższy niż faktycznie obserwowany. Należy jednak w tym miejscu zwrócić uwagę, że wyżej wyliczony przewidywany wiek wyjścia z rynku pracy nie uwzględnia dość znaczącej grupy osób, które chciałyby pracować tak długo, jak to możliwe (osoby te nie precyzowały dokładnego wieku). Czynniki skłaniające do wydłużania pracy zawodowej Badanie modułowe Przejście z pracy na emeryturę pozwoliło na poznanie opinii na temat czynników, które skłoniłyby respondentów do późniejszego przechodzenia na emeryturę (wydłużania okresu pracy zawodowej). wskazywali „elastyczną organizację czasu pracy” – dla co czwartej osoby wpływałoby to na jej decyzję o pozostaniu na rynku pracy. Pozostałe przyczyny miałyby znaczenie dla kilkunastoprocentowej grupy badanych: prawie 15 proc. wskazało „lepsze warunki bhp w miejscu pracy” (częściej tą przyczynę wymieniali mężczyźni niż kobiety), ponad 14 proc. - „większą dostępność usług opiekuńczych” (częściej miało to znaczenie dla kobiet), a najmniej osób (11,4 proc.) uznało za znaczące „większe możliwości podnoszenia kwalifikacji”. Wraz ze wzrostem wieku respondentów widoczny jest spadek znaczenia każdej ze wskazanych przyczyn na decyzję o przedłużeniu aktywności zawodowej. Co trzecia osoba w wieku 50 – 54 lata wydłużyłaby okres swojej pracy zawodowej w przypadku możliwości elastycznej organizacji czasu pracy, podczas gdy dla osób z pozostałych grup wieku odnosi się to do co czwartej osoby bądź rzadziej. Polacy i emerytury IV-VI 2006 Duże znaczenie przy podejmowaniu potencjalnej decyzji o wydłużeniu pracy zawodowej ma też poziom wykształcenia. Osoby legitymujące się wykształceniem wyższym wyróżnia fakt, że jest to jedyna grupa wskazująca „większe możliwości podnoszenia kwalifikacji” jako drugi w kolejności powód ewentualnego wydłużenia okresu pracy zawodowej (obok „elastycznej organizacji czasu pracy”). Osoby z innym poziomem wykształcenia najrzadziej wybierali tę przyczynę jako znaczącą dla ich dalszej aktywności na rynku pracy. Preferowany sposób przechodzenia na emeryturę W opisywanym badaniu Przejście z pracy na emeryturę osobom ankietowanym przedstawiono do wyboru trzy możliwości dotyczące opinii na temat preferowanego sposobu przechodzenia na emeryturę. Co drugi respondent wskazał za najlepszy sposób przejścia na emeryturę „całkowite zaprzestanie wykonywania pracy po osiągnięciu pewnego wieku”, ponad 38 osób na 100 opowiedziało się za „możliwością łączenia pełnej emerytury z pracą”, a najmniej (niecałe 11 na 100) preferowało „stopniowe zmniejszanie zaangażowania w pracę zawodową z jednoczesnym pobieraniem emerytury”. Kobiety częściej niż mężczyźni wybierały całkowite zaprzestanie wykonywania pracy po osiągnięciu pewnego wieku, natomiast rzadziej decydowałyby się na możliwość łączenia pełnej emerytury z pracą. Wraz ze wzrostem wieku ogółu badanych osób rośnie odsetek osób preferujących całkowite zaprzestanie wykonywania pracy po osiągnięciu pewnego wieku i jednocześnie maleje chęć łączenia pełnej emerytury z pracą. Wyrażane opinie na temat sposobów przejścia na emeryturę są także uzależnione od wykonywanego zawodu. Przedstawiciele większości grup zawodowych najczęściej wybierają na pierwszym miejscu całkowite zaprzestanie wykonywania pracy po osiągnięciu pewnego wieku. Wyjątek stanowią specjaliści oraz przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy i kierownicy, którzy na pierwszym miejscu stawiają możliwość łączenia pełnej emerytury z pracą. Natomiast największe zainteresowanie całkowitym zaprzestaniem wykonywania pracy po osiągnięciu pewnego wieku wykazują operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń oraz pracownicy przy pracach prostych. Zarówno dla pracujących, jak i bezrobotnych najlepszym sposobem przejścia na emeryturę jest możliwość łączenia pełnego świadczenia emerytalnego z pracą, natomiast bierni zawodową zdecydowanie najchętniej wybierają całkowite zaprzestanie wykonywania pracy po osiągnięciu pewnego wieku (prawie 2/3 wybiera tę metodę).     [

January 4th, 2007 by Author

Posted in Suspendisse iaculis | Edit | 23 Comment »