Ocena ekonomicznej efektywności inwestycji
2005-11-20 08:00:00

Reklama:

Ocena ekonomicznej efektywności inwestycjiNajczęściej stosuje się metody oparte na przepływach pieniężnych czyli metody statyczne i dynamiczne. PV — dodatnia wartość NPV dla niższej stopy dyskontowej r1, Jeśli jednak inwestycja jest szczególnie skomplikowana lub dotyczy długiego okresu, należy zastosować formułę fazowego dyskontowania przepływów pieniężnych. Przesłanką do jej zastosowania jest odmienną wartość stopy dyskontowej w poszczególnych fazach procesu inwestycyjnego. Zmienność stopy dyskontowej wynika ze zmiennego kosztu kapitału, zmiennej dostępności różnych źródeł finansowania oraz możliwości włączenia innych źródeł finansowania w późniejszych fazach realizacji inwestycji. NV — ujemna wartość NPV dla wyższej stopy dyskontowej r2 (oznaczenie PP oraz ARR należą do metod statycznych oceny efektywności inwestycji. Nie uwzględniały one upływu czasu, inflacji, zmian oprocentowania oraz innych czynników związanych z przepływami pieniężnymi w firmie oraz w całej gospodarce. Drugą grupę metod stanowią metody dynamiczne, które powyższe czynniki uwzględniają. Jak wynika z lektury wspomnianej już książki „Finansowanie inwestycji w teorii i praktyce”, metody te są oparte na rachunku dyskontowym, podającym wartość przyszłych wpływów w wartości dzisiejszego pieniądza. Metody dynamiczne są uznawane za bardziej poprawne kryteria badania opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych niż metody statyczne, ponieważ zapewniają porównywalność sald przepływów pieniężnych generowanych przez inwestycję w kolejnych latach. Ocena ekonomicznej efektywności inwestycji Czy mi się to opłaci? To kluczowe pytanie jakie stawiają sobie inwestorzy - zarówno ci działający na rynku otwartym, jak i ci działający wewnątrz firmy. Dlatego w składanym projekcie lub biznesplanie warto zawrzeć choćby szacunkowe obliczenia efektywności inwestycji. Jak to zrobić? W przypadku większości przedsięwzięć inwestycyjnych dwa pierwsze składniki tej formuły, tzn. sumy dyskontowanych przepływów pieniężnych w latach przypadających na fazę I przedinwestycyjną i II inwestycyjną, są ujemne. W tych fazach inwestycje nie generują jeszcze dodatnich strumieni pieniężnych, lecz pociągają za sobą tylko wydatki, tworzące strumienie ujemne. W większości przypadków również czwarty składnik powyższej formuły jest ujemny. Często wydatki związane z likwidacją obiektów inwestycyjnych przewyższają wpływy uzyskane ze sprzedaży zlikwidowanego mienia. Dlatego też ciężar generowania wpływów pokrywających ujemne salda pierwszego, drugiego i czwartego składnika powyższej formuły spoczywa na składniku trzecim, czyli fazie III — eksploatacji inwestycji. Aby inwestycja była opłacalna dla inwestora, faza III powinna wygenerować dodatnie saldo strumieni przepływów pieniężnych przewyższające sumę ujemnych sald trzech pozostałych faz. Zazwyczaj inwestorzy porównują okres zwrotu kapitału PP z czasem przyjętym za maksymalny czyli PPmax. PPmax może się wiązać np. ze spłatą kredytów długoterminowych. oznacza, że do obliczeń bierzemy wartość bezwzględną NV, Z — przeciętny roczny zysk netto, r1 — niższa stopa dyskontowa dla NPV> 0, N — nakłady inwestycyjne. W fazie pierwszej (przedinwestycyjnej) inwestor ma ograniczone możliwości korzystania z kapitału obcego, gdyż jeszcze są nieznane wszystkie parametry techniczno-ekonomiczne inwestycji i ryzyko jest największe. Z tego powodu stopa dyskontowa przyjęta dla pierwszej fazy powinna odpowiadać specyfice jej finansowania i w większości przypadków będzie równa kosztowi kapitału własnego. W drugiej fazie (inwestycyjnej) zmienia się zapotrzebowanie na kapitał i warunki finansowania. Filarem tej fazy z reguły jest kapitał obcy pochodzący z różnych źródeł. Przyjęta w tej fazie stopa dyskontowa powinna więc odpowiadać kosztowi zaangażowanego w niej kapitału obcego. Finansowanie fazy trzeciej (eksploatacyjnej) zasadniczo różni się od dwóch poprzednich, koszt kapitału i stopa dyskontowa w tej fazie są jeszcze inne. Oddzielnego traktowania wymaga również ostatni etap czyli likwidacja inwestycji. W wyniku likwidacji inwestycji powstaje tzw. wartość rezydualna. Stanowi ona końcowe saldo pieniężne, pozostałe po zlikwidowaniu inwestycji i sprzedaży majątku z niej pochodzącego. Ocena ekonomicznej efektywności inwestycji Ocena ekonomicznej efektywności inwestycji NCF (t) — przepływy pieniężne netto w roku (t) stanowiące różnicę wpływów i wydatków pieniężnych związanych z inwestycją, Jak można przeczytać w książce „Finansowanie inwestycji w teorii i praktyce” Anety Michalak (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008), metody statyczne pomijają w obliczeniach upływ czasu oraz wpływ inflacji na wartość efektów i nakładów. Opierają się na kalkulacji księgowej, która zwykle odbiega od wartości realnych. Rachunek statyczny jest przydatny do oceny ekonomicznej na etapie identyfikacji możliwości inwestycyjnych oraz opłacalności inwestycji. Znajduje także zastosowanie do oceny mniejszych inwestycji o stosunkowo krótkim czasie realizacji i eksploatacji. Do najczęściej stosowanych metod statystycznych zalicza się okres zwrotu i stopę zwrotu. PP — okres zwrotu, Spośród dynamicznych metod oceny ekonomicznej efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych powszechnie używane są trzy: metoda wartości bieżącej netto (NPV), wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) i zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu (MIRR). W metodzie wartości bieżącej netto (NPV, Net Present Value) przez wartość bieżącą netto rozumie się bieżącą wartość netto strumienia przepływów pieniężnych, zawierającego zarówno wydatki pieniężne związane z inwestycją (strumień ujemny), jak i wpływy uzyskane w wyniku eksploatacji inwestycji (strumień dodatni), oraz tzw. wartość rezydualną netto, czyli wartość pozostałą po zakończeniu eksploatacji inwestycji. Wartość bieżąca netto jest otrzymywana przez zdyskontowanie, oddzielnie dla każdego roku, różnicy między wpływami i wydatkami pieniężnymi przez cały okres istnienia obiektu inwestycyjnego, przy określonym poziomie stopy dyskontowej. Ogólny wzór przedstawia się następująco: NPV = suma (dla „t” od 0 do m) z NCF (t) / (1 + r)^t gdzie: I wreszcie ostatnia z dynamicznych metod oceny efektywności inwestycji czyli metoda wewnętrznej stopy zwrotu (IRR, Internal Rate of Return). Metoda ta polega na określeniu stopy dyskontowej, przy której zdyskontowana wartość wydatków pieniężnych równa się zdyskontowanej wartości wpływów pieniężnych. Poziom stopy dyskontowej, przy którym zaktualizowana wartość netto równa się zeru (NPV = 0), jest faktyczną stopą zysku z nakładu inwestycyjnego. W metodzie zaktualizowanej wartości netto (NPV) poziom stopy dyskontowej był przyjmowany przez inwestora. W metodzie wewnętrznej stopy zwrotu ustala się faktyczną stopę zwrotu od wyłożonego kapitału, aby porównać ją z przyjętą minimalną stopą zysku. A — roczny odpis amortyzacyjny. Poszukiwania wewnętrznej stopy zwrotu zaczyna się od przygotowania projekcji przepływów pieniężnych. Następnie przyjmuje się jakiś poziom stopy dyskontowej i oblicza wartość bieżącą (PV) tych przepływów oraz ich sumę. Jeżeli otrzymana NPV jest dodatnia, należy dokonać tych samych obliczeń dla wyższego poziomu stopy dyskontowej, aż do otrzymania wartości ujemnej. Gdy ujemne i dodatnie wartości NPV, obliczone dla różnych poziomów stopy dyskontowej, są zbliżone do zera (wartość IRR będzie tym bardziej precyzyjna, im bliższe zera są wartości NPV), można określić wysokość wewnętrznej stopy zwrotu IRR, korzystając z następującego wzoru: IRR = r1 + [ (PV x (r2-r1)) / (PV + N — nakłady inwestycyjne, Z — przeciętny roczny zysk netto, NPV — wartość bieżąca netto, r — stopa dyskontowa, Drugim popularnym wskaźnikiem statycznym i statystycznym jest stopa zwrotu nakładów inwestycyjnych (inaczej — rentowność). Wynika ona z relacji dochodów uzyskanych wskutek realizacji inwestycji względem wielkości zaangażowanego kapitału. W praktyce stosuje się różne konstrukcje obliczania rentowności inwestycji w zależności od przyjętej kategorii dochodu (zysk brutto, netto, uwzględniający lub nie amortyzację i odsetki od kredytu). Jednym ze sposobów obliczania rentowności jest księgowa stopa zwrotu (ARR, Accounting Rate of Return). Oblicza się ją według wzoru: ARR = Z / N gdzie: ARR — księgowa stopa zwrotu, t — kolejne lata obliczeniowe: 0, 1, 2,..., m, R — wartość końcowa inwestycji, Zastosowanie stopy zwrotu jako orientacyjnej miary opłacalności inwestycji wymaga wyznaczenia wartości granicznej, poniżej której inwestycję uznaje się za nieopłacalną — ARRmin. Taką graniczną stopą może być oprocentowanie lokat bankowych lub zaciągniętych kredytów, ewentualnie powiększoną o zwrot z najgorszej posiadanej obecnie inwestycji. m — okres obliczeniowy w latach, obejmujący okres budowy i eksploatacji, ewentualnie okres ten może być przyjęty odgórnie w firmie np. 3,5 lub 10 lat, może też zależeć od branży lub strategii firmy np. inwestycje standardowe dotyczą okresu 5 lat, zaś inwestycje na najbardziej zyskownym rynku dotyczą okresu 3 lat. IRR — wewnętrzna stopa zwrotu, r2 — wyższa stopa dyskontowa dla NPV< 0. IRR pokazuje rzeczywistą stopę zwrotu z inwestycji. Może ona być wykorzystana do ustalenia warunków kredytowych, gdyż określa maksymalną stopę oprocentowania kredytów, którą inwestor może zaakceptować, aby nie ponieść strat.

January 4th, 2007 by Author

Posted in Suspendisse iaculis | Edit | 23 Comment »