Finansowanie inwestycji: jak wybrać model?
2010-10-20 08:00:00

Reklama:

Finansowanie inwestycji: jak wybrać model? Mimo ważnej roli jaką pełni kapitał własny w modelu opartym na dominacji kredytu bankowego, możemy mieć tu do czynienia z innymi formami kapitału uzupełniającego, np. dodatkowym kredytem, pożyczką, emisją krótkoterminowych papierów dłużnych, leasingiem lub innymi zobowiązaniami. Mają one najczęściej charakter krótkoterminowy, a ich znaczenie w procesie inwestycyjnym może być szczególnie istotne na etapach, które nie są finansowane kapitałem strategicznym. Rozważania na temat modeli finansowania należy rozpocząć od wprowadzenia ważnego rozróżnienia między kapitałami. Istnieją bowiem kapitały dominujące i kapitały uzupełniające, a ich pomieszanie może skończyć się dużymi problemami choćby z płynnością finansowania inwestycji podczas procesu inwestycyjnego. Model finansowania oparty na dominacji bankowego kredytu konsorcjalnego może być stosowany zarówno w przypadku inwestycji prywatnych, publicznych, jak i publiczno-prywatnych. Kapitałem uzupełniającym w tym modelu jest najczęściej kapitał własny, ze względu na to, że banki udzielające kredytu zwykle wymagają przedstawienia wkładu własnego. Szczególną wagę posiada kapitał własny jako uzupełnienie kapitału dominującego w modelu finansowania inwestycji prywatnych i publiczno-prywatnych. W modelu finansowania inwestycji publicznych nie ma on aż tak dużego znaczenia, ze względu na większą wiarygodność instytucji publicznych, które są postrzegane jako bardziej stabilne niż pozostałe podmioty i niezagrożone upadłością. W przypadku prywatnej i publiczno-prywatnej formy własności inwestycji nie ma możliwości włączenia kapitału dominującego w pierwszej fazie inwestycyjnej, pojawia się on zwykle dopiero w fazie drugiej, na etapie budowy obiektów inwestycyjnych. Stąd na tym odcinku procesu inwestycyjnego rośnie rola kapitału własnego. Kapitał własny, jako uzupełniające źródło finansowania, pojawia się także w pozostałych fazach procesu inwestycyjnego, ale jego rola w fazie inwestycyjnej prywatnych i publiczno-prywatnych inwestycji jest nie do przecenienia. Kapitałodawcy nie przywiązują aż tak dużej wagi do wkładu własnego inwestorów publicznych. W tych przypadkach kapitał własny stosuje się w takim samym stopniu jak inne źródła uzupełniające. Finansowanie inwestycji: jak wybrać model? Cechy tej nie posiadają pozostałe źródła finansowania, nazwane uzupełniającymi, które ze względu na ich mniejszy udział w strukturze finansowania łatwiej zastąpić innymi. Kapitał dominujący powinien więc być kapitałem długoterminowym, a głównym kryterium decydującym o jego doborze powinno być minimalizowanie ryzyka kapitałobiorcy. Biorąc to pod uwagę, inwestor powinien poszukać takich źródeł na kapitał dominujący, które będą się charakteryzować się niskim ryzykiem przerw w ciągłości finansowania i niskim ryzykiem wycofania kapitału, godząc się nawet na poniesienie wyższego kosztu pozyskania kapitału w postaci odsetek. Finansowanie inwestycji z kredytu konsorcjalnego wiąże się z podejmowaniem ryzyka zarówno przez kapitałodawców, jak i kapitałobiorców. Poza tradycyjnymi rodzajami ryzyka finansowania dotyczącymi wszystkich źródeł finansowania, z działalnością konsorcjum wiąże się dodatkowe ryzyko o charakterze prawnym i gospodarczym, powstające w wyniku kooperacji wielu banków. Model finansowania z dominacją bankowego kredytu konsorcjalnego Finansowanie inwestycji: jak wybrać model? Finansowanie inwestycji to sprawa nie tak łatwa jak się wydaje. Nawet w przypadku konieczności zorganizowania mniejszych kwot istnieje wiele możliwości do wyboru. Modele finansowania inwestycji pomagają dobrać najbardziej odpowiednie źródła zgodnie z charakterem i zapotrzebowaniem inwestycji. Jak można przeczytać w książce Anety Michalak „Finansowanie inwestycji w teorii i praktyce” (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008) modele finansowe zakładają, że finansowanie inwestycji opiera się na jednym, dominującym źródle kapitału. Wartość kapitału dominującego jest najwyższa w porównaniu do wartości innych kapitałów wykorzystywanych w procesie inwestycyjnym. Z tego względu kapitał ten można nazwać kapitałem strategicznym, a jego dawcę — strategicznym kapitałodawcą. Wybór strategicznego kapitałodawcy jest fundamentalną decyzją z punktu widzenia finansowania inwestycji. Jego wycofanie się z przedsięwzięcia prowadzi przynajmniej do wstrzymania inwestycji. Poniżej zostanie przedstawiony model finansowania z dominacją bankowego kredytu konsorcjalnego. Inne modele finansowania znajdziesz omówione w książce Anety Michalak „Finansowanie inwestycji w teorii i praktyce” (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008). W grupie ryzyka ponoszonego wyłącznie przez konsorcjantów należy wymienić ryzyko kredytowe. Ryzyko to traktuje się jako podstawowe ryzyko każdego kapitałodawcy, jednakże w odniesieniu do specyficznej formy konsorcjum wymaga uściślenia. Konsorcja powstają min. w celu zredukowania i repartycji ryzyka kredytowego, ponieważ w przypadku bardzo wysokich i długoterminowych kredytów inwestycyjnych nawet duże banki nie są w stanie przejąć na siebie całego ryzyka kredytowego. Konsorcjum rozkłada ryzyko kredytowe najczęściej w proporcji do finansowego zaangażowania się poszczególnych banków w udzielenie kredytu. Ryzyko to wzrasta proporcjonalnie do rozmiarów kredytu, okresu jego spłaty oraz zależy od przedstawionych zabezpieczeń. Kredyty udzielane przez konsorcja zabezpiecza się na ogól w ten sam sposób jak w przypadku kredytów zaciąganych w pojedynczych bankach. Udzielane przez konsorcja kredyty mogą być więc zabezpieczone wekslem, poręczeniem, gwarancją, zastawem na rzeczach lub prawach majątkowych, hipoteką itd. Wybór zabezpieczenia jest rezultatem uzgodnień między konsorcjum a kredytobiorcą. Zabezpieczenia mogą być ustanawiane na rzecz poszczególnych banków konsorcjalnych (mamy wówczas do czynienia z tzw. indywidualizacją zabezpieczeń), na rzecz konsorcjum jako całości lub na rzecz banku prowadzącego sprawy i reprezentującego konsorcjum. Z każdym konsorcjum wiąże się ryzyko koordynacyjne, czyli ryzyko nienależytego skoordynowania działań konsorcjantów, oraz ryzyko osobowe, związane z konkretną osobą stojącą na czele konsorcjum. Pojawia się także ryzyko likwidacji lub upadłości banku wchodzącego w skład konsorcjum. Biorąc pod uwagę stan systemu bankowego oraz staranność badań przeprowadzanych nad stanem prawno-majątkowym potencjalnych uczestników konsorcjum, poziom tego ryzyka jest względnie niski. Opisane tu ryzyko organizacyjno-gospodarcze jest na tyle istotne, że może w decydujący sposób wpłynąć na sprawność funkcjonowania konsorcjum i dotyczy wszystkich konsorcjantów. Kapitał dominujący jest kluczowy dla inwestycji, jednak jest z nim związanych kilka problemów. Ten kapitał jest stosowany w tzw. właściwej fazie inwestycyjnej, która może być bardzo rozbudowana i rozciągnięta w czasie (np. w przypadku wieloletnich inwestycji w elektrownię lub autostradę). W tej fazie istnieje największe zapotrzebowanie zasoby rzeczowe, ludzkie i finansowe oraz występują złożone problemy organizacyjno-techniczne, społeczne i ekonomiczne, wymagające zaangażowania znacznego kapitału do ich przezwyciężenia. Nawet niewielkie przestoje spowodowane wstrzymaniem finansowania mogą mieć znaczące, negatywne konsekwencje dla inwestycji. Przerwy w finansowaniu grożą przerwami w pracach inwestycyjnych, np. w pracach budowlanych, i w efekcie mogą wiązać się z utratą wartości użytkowych, starzeniem się majątku, zwłaszcza sprzętu elektronicznego, koniecznością ponoszenia kosztów zabezpieczenia powstałego, niewykończonego majątku itp. W zależności od skali inwestycji straty z tego tytułu mogą mieć znaczny udział w całości wydatków inwestycyjnych i w dużym stopniu wpłynąć później na wynik finansowy. Finansowanie inwestycji: jak wybrać model? Wśród kapitałów dominujących wymienia się: kredyty bankowe, kapitał własny pochodzący z emisji akcji, kapitał obcy pochodzący z emisji obligacji, kapitał pomocowy. Do kapitałów uzupełniających można zaliczyć: kapitał własny, kredyty bankowe i pożyczki, krótkoterminowe papiery dłużne, leasing, zobowiązania krótkoterminowe. Kombinacje tych kapitałów (jeden dominujący, jeden lub więcej uzupełniające) tworzą modele finansowania inwestycji. Charakteryzują się one różnym stopniem trudności w realizacji oraz ryzyka inwestycyjnego. Na koniec rozważań o ryzyku związanym z tym źródłem finansowania warto zaznaczyć, że pewne kategorie ryzyka dotykają zarówno kapitałodawców, jak i kapitałobiorcę. Z konsorcjum wiąże się również ryzyko finansowania dotyczące wyłącznie kapitałobiorcy. Jeśli konsorcjum nie ma możliwości odstąpienia od finansowania inwestycji, to cecha ta stanowi istotne ograniczenie ryzyka finansowania dla kapitałobiorcy. Ponadto, oferowane przez konsorcja promesy kredytowe na krótkoterminowe finansowanie pomostowe skutecznie zmniejszają ryzyko braku środków na pokrycie nieprzewidzianych wydatków. Promesa kredytowa może być w przyszłości zamieniona w kolejny kredyt konsorcjalny, co znacznie obniża ryzyko ponoszone przez kapitałobiorcę, a w szczególności ryzyko przerw w finansowaniu. Kredyt konsorcjalny ma jednak swoje słabe strony. Zawiązanie konsorcjum bankowego stwarza sytuację, w której siła przetargowa kapitałobiorcy jest znacznie osłabiona przez tzw. solidarność konsorcjalną. W takim przypadku często jest wyeliminowany element konkurencji pomiędzy potencjalnymi kapitałodawcami, którzy niemalże jednostronnie ustalają warunki kredytu. Ryzyko organizacyjno-gospodarcze pojawia się już w momencie tworzenia konsorcjum. Bank organizujący konsorcjum musi starannie dobierać pozostałych uczestników, mając na uwadze ograniczenie ryzyka niedotrzymania warunków umów podpisywanych w ramach konsorcjum. Skala tego ryzyka zależy od sprawności organizacyjnej i potencjału gospodarczego przyszłych konsorcjantów. Ryzyko organizacyjno-gospodarcze pojawia się również z tego tytułu, że powierza się jednemu lub kilku konsorcjantom prowadzenie spraw i reprezentowanie konsorcjum na zewnątrz.

January 4th, 2007 by Author

Posted in Suspendisse iaculis | Edit | 23 Comment »